Hangi kimseler tanıklıktan çekinme hakkına sahiptir?

Tanıklıktan çekinme hakkına sahip olan kişiler, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) ilgili maddelerinde üç ana başlık altında toplanmıştır:

1. Kişisel Nedenlerle Çekinme Hakkı Olanlar (CMK Madde 45)

Bu kişiler, şüpheli veya sanıkla aralarındaki yakın akrabalık veya ilişki nedeniyle tanıklık yapmaktan çekinebilirler:

• Şüpheli veya sanığın nişanlısı.

• Evlilik bağı kalmasa bile şüpheli veya sanığın eşi.

• Şüpheli veya sanığın kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoyu veya altsoyu.

• Şüpheli veya sanığın üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları.

• Şüpheli veya sanıkla aralarında evlâtlık bağı bulunanlar.

Bu kişilere, dinlenmeden önce tanıklıktan çekinebilecekleri bildirilir ve bu kimseler, dinlenirken de her zaman tanıklıktan çekinebilirler.

2. Meslek ve Sürekli Uğraşıları Sebebiyle Çekinme Hakkı Olanlar (CMK Madde 46)

Meslekleri veya sürekli uğraşıları nedeniyle öğrendikleri sırlar veya bilgiler sebebiyle tanıklıktan çekinebilecek kişiler şunlardır:

• Avukatlar veya stajyerleri veya yardımcılarının, bu sıfatları dolayısıyla veya yüklendikleri yargı görevi sebebiyle öğrendikleri bilgiler.

• Hekimler, diş hekimleri, eczacılar, ebeler ve bunların yardımcıları ve diğer bütün tıp meslek veya sanatları mensuplarının, bu sıfatları dolayısıyla hastaları ve bunların yakınları hakkında öğrendikleri bilgiler.

• Malî işlerde görevlendirilmiş müşavirler ve noterlerin bu sıfatları dolayısıyla hizmet verdikleri kişiler hakkında öğrendikleri bilgiler.

Bu grupta, avukatlar ve yardımcıları dışında kalan kişiler (hekimler, müşavirler vb.), ilgilinin rızasının varlığı hâlinde tanıklıktan çekinemezler.

3. Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme Hakkı (CMK Madde 48)

Tanık olarak çağrılan kişi, aşağıdaki durumda da çekinme hakkına sahiptir:

• Tanık, kendisini veya CMK 45. maddenin birinci fıkrasında gösterilen kişileri (yukarıdaki birinci gruptaki yakınlarını) ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir.

Bu durumda da tanığa, cevap vermekten çekinebileceği önceden bildirilir.

Ek Olarak: Cumhurbaşkanının Takdir Hakkı (CMK Madde 45/4)

Cumhurbaşkanı, kendi takdiri ile tanıklıktan çekinebilir. Eğer tanıklık yapmayı isterse, beyanı konutunda alınabilir ya da yazılı olarak gönderebilir. Ayrıca, tanıklık konusu bilgilerin Devlet sırrı niteliği taşıması hâlinde, sırrın niteliğini ve mahkemeye bildirilmesi hususunu yine Cumhurbaşkanı kendisi takdir eder.